نکات کلیدی:
· در میان ۱۲ فرد مبتلا به دیابت نوع ۱، تزریق زیمیسلسل(Zimislecel) باعث کاهش سطح HbA1cپس از یک سال به کمتر از ۷٪ شد.
· میزان استرس ناشی از دیابت و ترس از هیپوگلیسمی (افت قند خون) در طول یک سال به‌طور مداوم کاهش یافت.
۲۸ اکتبر ۲۰۲۶- یک تزریق واحد از درمان مبتنی بر سلول‌های جزایر، منجر به کاهش مستمر استرس ناشی از دیابت و ترس از هیپوگلیسمی در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۱ پس از گذشت یک سال شد.
طبق گزارش‌های قبلی، «زیمیسلسل» محصول شرکت Vertex Pharmaceuticals، که یک درمان مبتنی بر سلول‌های جزایر است که از طریق تزریق وریدی وارد بدن شده و با بازگرداندن عملکرد سلول‌های جزایر پانکراس، به بدن اجازه می‌دهد سطح گلوکز را تنظیم کند. در داده‌های ارائه شده در نشست‌های علمی انجمن دیابت آمریکا در سال ۲۰۲۵، این دارو در مراحل ۱ و ۲ کارآزمایی بالایی FORWARD-VX-880-101، توانایی خود را در پیوند خوردن (Engraftment) و بازگرداندن عملکرد سلول‌های جزایر پس از یک سال نشان داد. اکنون در داده‌های جدید این کارآزمایی که در کنگره تحقیقاتی و بالینی T1Dارائه شده است، مشخص گردید که بزرگسالانی که از این درمان استفاده می‌کنند، پس از دریافت آن، بهبود قابل توجهی در میزان استرس دیابت و ترس از هیپوگلیسمی گزارش کرده‌اند.
دکتر مایکل ریکلز، استاد دانشگاه پنسیلوانیا و مدیر علوم بالینی در بخش غدد و متابولیسم، گفت: «تجربه هرگونه هیپوگلیسمی، به‌ویژه موارد شدید، برای افرادی که با دیابت نوع ۱ زندگی می‌کنند بسیار آسیب‌زا و مختل‌کننده است. ما می‌خواستیم بدانیم آیا کاهش خطر هیپوگلیسمی که از طریق پیوند سلول‌های جزایر مشتق از سلول‌های بنیادی حاصل می‌شود، بر معیارهای بالینیِ مهمی مانند استرس دیابت و ترس از هیپوگلیسمی در دریافت‌کنندگان پیوند تأثیر می‌گذارد یا خیر.»
محققان پیامدهای گزارش‌شده توسط بیماران را در میان ۱۲ بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۱ که در مراحل مختلف کارآزمایی FORWARD-VX-880-101از زیمیسلسل استفاده کرده بودند، ارزیابی کردند. تمامی شرکت‌کنندگان دارای اختلال در آگاهی از هیپوگلیسمی بودند و در یک سال پیش از ورود به مطالعه، حداقل دو مورد هیپوگلیسمی شدید را تجربه کرده بودند. پرسشنامه‌های «مقیاس استرس دیابت» (۱۷ سوالی) و «بررسی ترس از هیپوگلیسمی» (Survey-II) در زمان شروع، ۹۰ روز، ۱۸۰ روز و یک سال انجام شد. در این پرسشنامه‌ها، نمره بالاتر نشان‌دهنده استرس دیابت یا ترس از هیپوگلیسمی بدتر بود.
در طول کارآزمایی، سطح HbA1cتمامی ۱۲ شرکت‌کننده به کمتر از ۷٪ کاهش یافت و هیچ مورد هیپوگلیسمی شدیدی رخ نداد. مصرف انسولین خارجی در تمام شرکت‌کنندگان کاهش یافت و ۸۳٪ از گروه مطالعه دیگر نیازی به انسولین خارجی نداشتند. همچنین مدت زمان حضور قند خون در محدوده مطلوب (۷۰ تا ۱۸۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر) از ۴۹.۵٪ در ابتدای مطالعه به ۷۶.۱٪ در ۹۰ روز، ۸۸.۳ ٪ در ۱۸۰ روز و ۹۳.۳٪ در پایان یک سال رسید.
از نظر روان‌شناختی، میانگین نمره «مقیاس استرس دیابت» در ابتدای مطالعه ۳ از ۶ بود که در روز ۹۰ام مربوط به ۱.۳ واحد، در روز ۱۸۰ام مربوط به ۱.۳ واحد و در پایان یک سال به میزان ۱.۵ واحد نسبت به شروع کاهش یافت. همچنین میانگین نمره «پرسشنامه ترس از هیپوگلیسمی» از ۸۰ در ابتدای مطالعه، در روز ۹۰ام حدود ۲۵ واحد، در روز ۱۸۰ام حدود ۳۴ واحد و در پایان یک سال با کاهش ۵۲.۳ واحدی مواجه شد.
دکتر ریکلز افزود: «این یافته‌ها نشان می‌دهد که بهبود کنترل متابولیک از طریق پیوند سلول‌های جزایر مشتق از سلول‌های بنیادی، پتانسیل این را دارد که بسیار فراتر از اصلاح شاخص‌های بیوشیمیایی، برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ مفید باشد. همان‌طور که داده‌ها نشان داد، شرکت‌کنندگانی که زیمیسلسل دریافت کردند، کاهش بار روزمره، استرس و نگرانی‌های مربوط به مدیریت گلوکز مبتنی بر انسولین را تجربه کردند.»
بیشتر عوارض جانبی زیمیسلسل از نظر شدت، خفیف تا متوسط بود. اسهال، سردرد و حالت تهوع از شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده بودند و بیشتر عوارض مرتبط با درمان، به داروهای سرکوب‌کننده ایمنی مربوط می‌شد. هیچ عارضهٔ شدید مرتبط با خودِ زیمیسلسل گزارش نشد. دو مورد مرگ رخ داده در طول کارآزمایی نیز به درمان بکار گرفته شده در مطالعه، مرتبط تشخیص داده نشدند.
با این حال، دکتر ریکلز خاطرنشان کرد که در تحقیقات آینده باید پیامدهای گزارش‌شده توسط بیمار، به‌ویژه در رابطه با داروهای سرکوب‌کننده ایمنی (که پس از تزریق زیمیسلسل در همه شرکت‌کنندگان تجویز شده بود) دقیق‌تر بررسی شود. او گفت: «نیاز فعلی به سرکوب مزمن ایمنی برای جلوگیری از رد پیوند یا بازگشت خودایمنی، ممکن است با مقداری استرس باقی‌مانده همراه باشد که مستقیماً در مطالعه ما اندازه‌گیری نشد. تحقیقات فعلی بر روی داروهای سرکوب‌کننده ایمنی با عوارض جانبی کمتر، باید در آینده بررسی کنند که آیا کاهش بار داروییِ سرکوب ایمنی می‌تواند کیفیت زندگی دریافت‌کنندگان پیوند را بیش از پیش بهبود بخشد یا خیر.»
منبع:
https://www.healio.com/news/endocrinology/20261028/islet-cell-therapy-reduces-diabetes-distress-fear-of-hypoglycemia-in-type-1-diabetes